decorational arrow Hormonen | 5 min. leestijd

Hoe hormonen onze eetlust en eetgedrag sturen

Chemische boodschappers stromen door je bloed en helpen je eetlust onder controle te houden. Inzicht in hoe ze werken kan verheldering bieden op de rol van biologie in gewichtsregulering en uitleggen waarom interventies die bedoeld zijn om onderliggende biologische processen aan te pakken nodig zijn om obesitas effectief te behandelen.

Wij beslissen niet of we honger of een vol gevoel hebben na een maaltijd, toch? We voelen simpelweg één van die sensaties na een bepaalde tijd en gaan vervolgens door met relevante acties.

Noch kunnen we begrijpen waarom we als middagsnack liever een chocoladereep eten dan een groene appel, terwijl we 's ochtends vast van plan waren om onze gezonde keuzes door te zetten.

Dus als ons eetgedrag en onze voedingskeuzes niet helemaal onze bewuste keuze zijn en dit soms tegenstrijdig is met onze voornemens, welke andere middelen kunnen we dan inzetten, hoe werken ze en waarom lijken ze vaak onze plannen te ’saboteren’?

Chemische boodschappers geven ons een hongerig of een vol gevoel

“De noodzaak om brandstof te vinden om energie op te wekken is een intense drang in het biologische systeem van alle levende organismen: we hebben allemaal eten nodig om te overleven. Het is dus niet verrassend dat ons lichaam, gestuurd door hormonen, zo'n complex systeem heeft om voedselinname onder controle te houden”, legt Joseph Proietto, professor geneeskunde aan de Universiteit van Melbourne uit.

Het lijkt erop dat hormonen dienen als chemische boodschappers tussen het lichaam en de hersenen die ons eetgedrag en voedingskeuzes coördineren.

Deze hormonen circuleren in het bloed en zijn afkomstig uit weefsels in verschillende delen van het lichaam die te maken hebben met energieopname en opslag, waaronder de darm (die voeding opvangt en verteert), vetweefsel (dat de energie opslaat als vet) en de alvleesklier (die hormonen aanmaakt die betrokken zijn bij energieopslag, zoals insuline).

“De noodzaak om brandstof te vinden om energie op te wekken is een intense drang in het biologische systeem van alle levende organismen: we hebben allemaal eten nodig om te overleven. Het is dus niet verrassend dat ons lichaam, gestuurd door hormonen, zo'n complex systeem heeft om voedselinname onder controle te houden”

-Professor Joseph Proietto, University of Melbourne

Sommige hormonen zijn verantwoordelijk voor het stimuleren van honger (laten we hen 'hongerhormonen' noemen) terwijl andere verantwoordelijk zijn voor het voldane gevoel (laten we hen ’verzadigingshormonen’ noemen).

Hieronder volgt een vereenvoudigd overzicht van de hormonen die betrokken zijn bij de regulering van eetlust. Hierin kan je zien waar de verschillende hormonen door het lichaam worden vrijgegeven en hoe ze je eetlust beïnvloeden.

Infographic displaying the location of hunger and satiety hormones.

Eenmaal voldaan vermindert de maag ons verlangen om te eten door minder van het hongerhormoon te produceren en een signaal naar de hersenen te sturen om ons te laten stoppen met eten. Tegelijkertijd stijgen de niveaus van verzadigingshormonen na een maaltijd en bereiken ze zo’n 30 tot 60 minuten later een piek.

Dit dynamische samenspel van signalen van honger- en verzadigingshormonen helpt ons brein om ons eetgedrag te reguleren. Een andere reeks hormonen kan onze voedingskeuzes sturen en ons motiveren om te eten, zelfs bij gebrek aan fysieke honger.

Hoe gewichtsverlies onze hormonen beïnvloedt

Het lijkt erop dat hormoonspiegels ook veranderen wanneer we afvallen. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat gewichtsverlies veroorzaakt door een dieet verband houdt met hormonale veranderingen die gewichtstoename bevorderen.

Na gewichtsverlies nemen de niveaus van verzadigingshormonen af en nemen de hongerhormonen toe. Deze veranderingen leiden tot een aanhoudende toename van de honger, afnemende gevoelens van verzadiging en verbranding van minder calorieën. Deze veranderingen kunnen tot drie jaar duren en zijn waarschijnlijk onderdeel van de reden waarom 8 van de 10 mensen op lange termijn de verloren kilo’s terugwinnen.

Deze bevindingen tonen aan dat het onderdrukken van honger na gewichtsverlies mensen kan helpen hun nieuwe gewicht te behouden.

Na gewichtsverlies nemen de niveaus van verzadigingshormonen af en nemen de niveaus van hongerhormonen toe. Deze veranderingen leiden tot een aanhoudende toename van honger, afnemende gevoelens van verzadiging en verbranding van minder calorieën.

-Hall KD & Kahan S., Maintenance of Lost Weight and Long-Term Management of Obesity

Met je hormonen leren omgaan

Het is belangrijk om te onthouden dat we onze hormonen niet kunnen controleren. Als we honger hebben, is het heel moeilijk om niet te eten, hoe graag we dat ook willen. Maar inzicht krijgen in hoe onze hormonen werken kan ons helpen begrijpen welke soorten interventies en strategieën nodig kunnen zijn om ons gewicht effectief kunnen te beheersen.

Referenties
  • Proietto J. Chemische boodschappers: hoe hormonen ons een hongerig en vol gevoel geven. The Conversation 2015: https://theconversation.com/chemical-messengers-how-hormonen-make-us-feel-hungry-and-full-35545 [geraadpleegd juli 2019].
  • Berthoud H, Münzberg H, & Morrison, CD. De hersenen de schuld geven van obesitas: Integratie van hedonische en homeostatische mechanismen. Gastroenterology 2017; 152:1728–1738.
  • Hall KD & Kahan S. Verloren kilo’s vasthouden en beheersen van obesitas op de lange termijn. Med Clin N Am 2018; 102:183-197.
  • Purcell, K et al. Het effect van gewichtsverlies op de beheersing van het gewicht op lange termijn: een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek. Lancet Diabetes Endocrinol 2014; 2:954-962.

Gerelateerde artikelen

Wilskracht of biologie: Door wie wordt het gestuurd?
decorational arrow Biologie | 4 min. leestijd

Wilskracht of biologie: Door wie wordt het gestuurd?

Om gewicht te verliezen zal je minder moeten eten en meer moeten bewegen. Maar veel aspecten van onze voedingskeuzes en lichamelijke activiteit worden bepaald door complexe biologische systemen die buiten onze wilskracht liggen.

Het grote debat: Is obesitas echt een ziekte?
decorational arrow Obesitas | 6 min. leestijd

Het grote debat: Is obesitas echt een ziekte?

Waarom is obesitas een ziekte en niet simpelweg een gebrek aan wilskracht of een kwestie van levensstijl? Gedeeltelijk ligt het aan het feit dat obesitas meer inhoudt dan wat men denkt. Veel meer.