decorational arrow Obesitas | 6 min. leestijd

Je hersenen zijn het brein achter je gewicht

Veel mensen geloven dat er een eenvoudige uitleg is over waarom ze leven met obesitas – ze eten meer dan ze nodig hebben. Maar in werkelijkheid is levensstijl slechts één van de vele oorzaken waardoor onze lichamen de extra kilo’s willen aankomen en vasthouden. Mads Tang-Christensen, hoofd Obesity Research bij Novo Nordisk, legt uit waarom sommige van de belangrijke oorzaken die leiden tot obesitas buiten onze controle vallen – en wat we eraan kunnen doen.

Momenteel lijden meer mensen dan ooit aan obesitas. Velen hebben moeite om af te vallen. En degenen die succes boeken zien vaak dat hun gewicht teruggaat naar het oorspronkelijke, ondanks het feit dat ze actief zijn en calorieën tellen.

Om te begrijpen wat het moeilijk maakt om overtollig gewicht te verliezen en het er ook af te houden, moeten we ons richten op de medische wetenschap. Onderzoek blijft aantonen dat obesitas geen persoonsgebonden fout is. Het is een complexe metabolische ziekte. En zoals bij elke ziekte, kunnen we met verandering van levensstijl maar een beperkt aantal dingen bereiken, zegt Mads Tang-Christensen.

Een dubbelvoudig expert

Als het gaat over het omgaan met overgewicht, is Mads Tang-Christensen een dubbelvoudig expert. Als Corporate Vice President van Obesity Research bij Novo Nordisk, doet hij samen met zijn team al bijna twee decennia lang onderzoek op dit gebied. En hij heeft ook obesitas. Hij wil dus niet alleen wetenschappelijke vooruitgang boeken, hij wil ook dat meer mensen begrijpen hoe complex obesitas is.

“Hoewel onze omgeving drastisch veranderd is, is onze genetische voorkeur voor calorierijke voeding grotendeels hetzelfde gebleven.”

-Mads Tang-Christensen, Corporate Vice President of Obesity Research, Novo Nordisk

Leven met obesitas kan vele aspecten van het leven, de gezondheid en het welzijn van een persoon beïnvloeden. Steeds meer mensen over de hele wereld leven met overgewicht, maar slechts een minderheid ervan wordt momenteel behandeleld. Volgens Mads Tang-Christensen komt dit omdat de oorzaken van obesitas nog steeds slecht begrepen worden en advies om ‘minder te eten en meer te bewegen' vaak te gemakkelijk is.

“Het kan vrij eenvoudig lijken om uit te leggen – als we meer calorieën verbruiken dan we nodig hebben, neemt het gewicht toe. Maar het probleem is eigenlijk veel complexer. Het lijkt erop dat onze lichamen hardnekkig die extra calorieën vasthouden, waarschijnlijk omdat het gedurende duizenden jaren een basisoverlevingsmechanisme was".

Hersenen uit het Stenen tijdperk in een moderne wereld

In het Stenen tijdperk – 50.000 jaar geleden – waren voedingsbronnen onbetrouwbaar, met tijden van overvloed en tijden van hongersnood. Onze voorouders hadden meer kans om te overleven als hun lichaam goed was in het opslaan van energie als vetweefsel in tijden van overvloed. Daarom ontwikkelden hun hersenen zich om op zoek te gaan naar lekkere en calorierijke voeding die het lichaam gemakkelijk kon opslaan als vetweefsel.

Tegenwoordig komen we in aanraking met veel lekker eten en drinken waar we gemakkelijk toegang toe hebben. We zijn ook minder fysiek actief in vergelijking met onze voorouders uit het Stenen tijdperk. Hoewel onze omgeving drastisch veranderd is, is onze genetische voorkeur voor calorierijke voeding grotendeels hetzelfde gebleven.

“Wanneer je een natuurlijke neiging om calorieën als vet op te slaan combineert met een omgeving die het gemakkelijk maakt om te veel calorieën te consumeren, is het niet verrassend dat een toenemend aantal mensen over de hele wereld met overgewicht leeft”, zegt Mads Tang-Christensen. Dit is één van de redenen achter de mismatch tussen onze genen en onze omgeving, zegt hij.

Het lichaam heeft manieren om gewichtsverlies te stoppen

Een andere uitdaging voor het omgaan met obesitas is dat ons lichaam ons actief beschermt tegen gewichtsverlies. Maar hoewel het effectief was om onze voorouders in leven te houden, is het tegenwoordig moeilijk om af te vallen en de kilo’s er op lange termijn af te houden.

Het lijkt erop dat ons lichaam is ingesteld om die extra calorieën vast te houden, waarschijnlijk omdat het al duizenden jaren een basisoverlevingsmechanisme was.”

-Mads Tang-Christensen, Corporate Vice President of Obesity Research, Novo Nordisk

Mads Tang-Christensen legt uit dat het lichaam het beschermingsmechanisme activeert wanneer het gewichtsverlies detecteert. Het zorgt ervoor dat mensen een hongeriger gevoel hebben en minder voldaan zijn na een maaltijd, waardoor ze meer kunnen eten. Het zorgt er ook voor dat hun lichamen minder energie verbruiken.

“Daarom zitten mensen enkele weken na gewichtsverlies weer op hun oude gewicht, zelfs zonder hun calorie-inname te verhogen. In sommige gevallen kan iemand zelfs wanneer minder calorieën worden verbruikt dan voorheen weer aankomen”, zegt Mads Tang-Christensen.

Obesitas is meer dan wat je ziet

Mads Tang-Christensen voegt eraan toe dat een gebrek aan begrip over obesitas heeft geleid tot onnuttige en pijnlijke mythen.

“Als we het probleem van obesitas over de hele populatie willen aanpakken, moeten we realiseren dat dit een chronische ziekte is die we moeten behandelen”, zegt hij.

“Daarom is het niet eerlijk om te stellen dat obesitas een persoonlijk falen is. De waarheid is dat vele factoren bijdragen aan gewichtsbeheersing, waarvan sommige buiten onze bewuste controle vallen. Het bewustzijn over de complexiteit van het probleem verhogen zal helpen het stigma rondom overgewicht te verminderen”, concludeert Mads Tang-Christensen.

Referenties
  • Qi L & Cho YA. Interactie van genomgeving en obesitas. Nutr. Rev. 2008; 66(12):684-694.
  • Morris R. Vreemdeling in een vreemd land: een verslag van een optimale omgeving van evolutionaire wanverhouding. Synthese 2018; 1-26.
  • Sumithran P & Proietto J. De verdediging van lichaamsgewicht: een fysiologische basis voor gewichtstoename na gewichtsverlies. Clinical Science 2013; 124:231-241.

Gerelateerde artikelen

Het grote debat: Is obesitas echt een ziekte?
decorational arrow Obesitas | 6 min. leestijd

Het grote debat: Is obesitas echt een ziekte?

Waarom is obesitas een ziekte en niet simpelweg een gebrek aan wilskracht of een kwestie van levensstijl? Gedeeltelijk ligt het aan het feit dat obesitas meer inhoudt dan wat men denkt. Veel meer.