decorational arrow Obesitas | 6 min. leestijd

Het grote debat: Is obesitas echt een ziekte?

Steeds meer deskundigen erkennen obesitas als een ziekte. Dit komt voor sommigen als een verrassing en is voor anderen een opluchting, vooral voor mensen die leven met obesitas. Maar waarom is obesitas een ziekte en niet simpelweg een gebrek aan wilskracht of een kwestie van levensstijl? Een deel van het antwoord ligt in het feit dat obesitas meer inhoudt dan je kunt zien. Veel meer.

Londen, 2018. Een groep deskundigen woont een raadsvergadering bij van het Royal College of Physicians (RCP) om te bespreken of obesitas wel of niet als ziekte moet worden erkend. Dr. Andrew Goddard luistert aandachtig. Slechts enkele maanden geleden werd hij verkozen tot de 121ste president van het RCP – de jongste in 400 jaar.

Voor hem is deze vergadering geen woordspel. Het is een belangrijke aangelegenheid die zal veranderen hoe mensen obesitas zien en behandelen. Uiteindelijk zijn ze het erover eens – obesitas is een ziekte. Een chronische maar beheersbare ziekte die niet alleen door onze genen beïnvloed wordt, maar ook door de moderne omgeving waarin we leven.

“Het is belangrijk voor de gezondheid van het land dat we het stigma dat gepaard gaat met obesitas wegnemen. Het is geen levensstijlkeuze veroorzaakt door individuele gulzigheid, maar een ziekte veroorzaakt door gezondheidsongelijkheid, genetische invloeden en sociale factoren”, zegt dr. Andrew Goddard3.

De wetenschap van obesitas

Het team van dr. Andrew Goddard is niet het eerste dat samenkomt en obesitas bespreekt. Over de hele wereld zijn vergelijkbare werkgroepen tot dezelfde conclusie gekomen, die vaak verhitte debatten in de media uitlokken. Obesitas wordt nog steeds algemeen beschouwd als een eenvoudige kwestie van levensstijl - van hoeveel je eet en hoe weinig je beweegt. Van calorieën in en calorieën uit. Simpel, toch? Maar volgens de wetenschap is dit niet juist.

Laten we om dit te begrijpen beginnen met een kort gedachtenexperiment.

Stel je een ziekte voor die:

  • Ervoor zorgt dat mensen een hoog risico lopen op het ontwikkelen van gezondheidsproblemen of andere ernstige gezondheidsproblemen verergert, zoals cardiovasculaire aandoeningen, diabetes type 2, verhoogde bloeddruk, hoog cholesterol gehalte, obstructieve slaapapneu, bepaalde soorten kanker, angst en depressie.
  • De manier waarop het lichaam reageert op behandelingen verandert. Wat ervoor zorgt dat iets dat eerder werkte, niet meer werkt.
  • Constant sterker wordt gemaakt door onze dagelijkse omgeving.
  • Mensen levenslang beïnvloedt.

Maar mensen met deze ziekte zoeken zelden professionele medische hulp omdat ze denken dat ze het allemaal alleen moeten doen.

"Een gewichtsverlies van slechts vijf procent is voldoende om het risico op sommige gewichtsgerelateerde gezondheidsproblemen te verlagen, zoals hoge bloeddruk."

-Warkentin et al. The effect of weight loss on health‐related quality of life: systematic review and meta‐analysis of randomized trials.

Nieuwe hoop voor een betere gezondheid

Deze ziekte is noch denkbeeldig noch onzichtbaar. Hij bestaat en wordt obesitas genoemd. Mensen die leven met obesitas worden er elke dag aan herinnerd - in het openbaar vervoer, kledingwinkels, parken of zelfs tijdens het diner met degenen van wie ze houden. Maar omvang is het minst belangrijke aspect van obesitas. De belangrijke aspecten zijn degene die je niet kunt zien.

Het goede nieuws echter is dat obesitas een beheersbare ziekte is en dat mensen die ermee leven, nog steeds hun gezondheid en welzijn kunnen verbeteren. In feite is een gewichtsverlies van vijf procent voldoende om het risico op bepaalde gewichtsgerelateerde gezondheidsproblemen te verminderen, zoals hoge bloeddruk.

Maar gewichtsbeheersing kent geen snelle oplossingen. Om af te vallen en de kilo’s eraf te houden, hebben mensen die leven met obesitas een goede doorlopende behandeling en zorg nodig. Daarom is het belangrijk om obesitas als een ziekte te erkennen en het te behandelen met hulp van de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen.

Er is geen behandeling die voor iedereen werkt

Hoewel veel mensen lijden aan obesitas, hebben ze individuele behandelplannen nodig. We hebben allemaal een andere gezondheid, verschillende genen, levensgeschiedenis, persoonlijkheden en omgevingen. En we worden niet allemaal gemotiveerd door dezelfde doelen. Een gepersonaliseerd behandelplan vereist waarschijnlijk een combinatie van verschillende behandelopties om aan de behoeften van een individu te voldoen.

Infographic displaying the amount of people and health care professionals that recognise obesity as a disease.

Een toenemend aantal zorgverleners begrijpt wat nodig is om te helpen

Steeds meer zorgverleners erkennen de complexiteit van obesitas en leren hoe ze kunnen helpen. Het aantal behandelopties dat tot hun beschikking staat neemt ook toe en wordt voortdurend vernieuwd. Vandaag de dag omvatten deze opties gecombineerde leeftsijlinterventies, gedragstherapie, maaltijdvervangingen en diëten met weinig calorieën, anti-obesitasmedicatie en bariatrische chirurgie. Echter wordt er ook verder gekeken dan alleen naar wat je eet en hoeveel je beweegt. Beheersing van obesitas bestaat momenteel uit het begrijpen van individuele eetpatronen (hoe, wanneer en waarom je eet), evenals stemmings-, slaap-, stress- en lichaamsbewegingpatronen.

Referenties
  • Royal College of Physicians. Obesitas moet worden erkend als een ziekte. Raadsdocument 2018.
  • Royal College of Physicians. RCP roept op obesitas te erkennen als een ziekte. RCP London News 2019. https://www.rcplondon.ac.uk/news/rcp-calls-obesity-be-disease [Geraadpleegd juni 2019]
  • Europees Geneesmiddelenbureau. Conceptrichtlijn inzake klinische beoordeling van geneesmiddelen die gebruikt worden in gewichtsbeheersing 2014.
  • Food and Drug Administration. Ondersteuning voor de branche die producten ontwikkelt voor gewichtsbeheersing 2007.
  • Heuer CA, McClure KJ & Puhl RM. Stigma van obesitas in het online nieuws: Een visuele contentanalyse. Journal of Health Communication 2001; 16:976-987.
  • Guh et al. Het optreden van comorbiditeiten met betrekking tot obesitas en overgewicht: Een systematische beoordeling en meta-analyse. BMC Public Health 2009; 9:88.
  • Luppino et al. Depressie en obesitas: Een meta-analyse van maatschappelijke onderzoeken. Arch Gen Psychiatry 2010; 67:220–9.
  • Sumithran P & Proietto J. De verdediging van lichaamsgewicht: een fysiologische basis voor gewichtstoename na gewichtsverlies. Clinical Science 2013; 124:231-241.
  • National Institutes of Health. Klinische richtlijnen inzake de identificatie, beoordeling en behandeling van overgewicht en obesitas bij volwassenen 1988.
  • Rand K et al. Het is niet het dieet; het is het mentale onderdeel waar we hulp bij nodig hebben. Een analyse op meerdere niveaus van psychologisch, emotioneel en sociaal welzijn bij obesitas. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being 2017; 12:1-14.
  • Yumuk V et al. Europese richtlijnen voor het beheersen van obesitas bij volwassenen. Obesity Facts 2015; 8:402-424.
  • Warkentin et al. Het effect van gewichtsverlies op gezondheidsgerelateerd kwaliteit van leven: systematische beoordeling en meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken. Obes Rev 2014; 15:169-82.
  • Berthoud H, Münzberg H, & Morrison, cd. De hersenen de schuld geven van obesitas. Gastroenterology 2017; 152(7):1728-1738.
  • Astrup A. Dieetbehandeling van overgewicht en obesitas. In: Thomas A. Wadden & George A. Bray (eds). Handbook of Obesity Treatment. New York: Guilford Press 2018: 309-321.
  • Caterson ID et al. De kloof overbruggen: Afwijking tussen perceptie, realiteit en handelingen bij obesitas. Diabetes Obes Metab 2019; 21(8): 1914-1924

Gerelateerde artikelen

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts
decorational arrow Tips | 5 min. leestijd

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts

Deze tien vragen kunnen helpen om een dialoog te starten en de eerste stappen te nemen om te begrijpen welke behandelopties voor gewichtsbeheersing beschikbaar zijn.

Samenwerken met je arts en een plan maken
decorational arrow Tips | 5 min. leestijd

Samenwerken met je arts en een plan maken

Obesitas is een complexe ziekte, maar de behandeling ervan hoeft dat niet te zijn. Getrainde zorgverleners hebben de kennis en hulpmiddelen om een behandelplan op te stellen dat voor je werkt.

Je hersenen zijn het brein achter je gewicht.
decorational arrow Obesitas | 6 min. leestijd

Je hersenen zijn het brein achter je gewicht.

Mads Tang-Christensen, hoofd Obesity Research bij Novo Nordisk, legt uit waarom sommige van de belangrijke oorzaken die leiden tot obesitas buiten onze controle vallen – en wat we eraan kunnen doen.