decorational arrow Biologie | 4 min. leestijd

Wilskracht of biologie: Wie trekt er aan de touwtjes?

Om gewicht te verliezen moet je minder eten en meer bewegen. Maar veel aspecten van onze eetkeuzes en lichamelijke activiteiten worden bepaald door complexe biologische systemen die buiten onze wilskracht liggen.

Elke dag nemen we honderden beslissingen, groot en klein. Veel van deze beslissingen zijn goed, maar soms realiseren we ons later dat we een slechte beslissing hebben genomen. Soms weten we op het moment zelf dat we een slechte beslissing nemen.

Dit is vaak het geval als het gaat om onze relatie met voeding. We geven onszelf de schuld van het nemen van verkeerde beslissingen om onze gewichtsdoelen te realiseren. We proberen minder te eten en meer te bewegen, maar dat lukt ons niet altijd.

Maar wat als we een veel minder vrije wil hebben dan we denken dat we hebben?

Snel en langzaam denken

Gedragseconoom Daniel Kahneman heeft ons doen inzien dat we minder bewuste controle hebben over de beslissingen die we nemen dan we denken. We nemen zelfs veel beslissingen zonder ons er bewust van te zijn.

Hij noemt dit Systeem 1-denken. Het is snel, intuïtief en onbewust, zoals een T-shirt uit de kast halen of je schoenveters strikken.

Systeem 2 werkt anders. Stel dat je een belangrijke afspraak hebt. Je kunt veel tijd besteden aan het proberen van verschillende outfits en het vragen van advies aan je vrienden. Dit is Systeem 2-denken – langzaam en doelbewust.

Systeem 1 en Systeem 2 in gewichtsbeheersing

Hoe werken Systeem 1 en Systeem 2 als het gaat om gewicht en de regulering van eetlust?

Veel mensen hebben lang en intensief nagedacht over hun gewichtsdoelen en het voedsel dat ze willen eten. Dit kan betekenen dat ze een dieet volgen of ervoor zorgen dat ze geen tweede keer opscheppen. De meeste mensen noemen dit wilskracht. Wilskracht werkt onder de aansturing van het Systeem 2.

Maar het vasthouden aan voedsel- en gewichtsdoelen wordt moeilijker gemaakt vanwege de plannen van Systeem 1. Deze plannen vallen onder de overlevingsdrang vanuit het stenen tijdperk. De overlevingsdrang stimuleren de overcomsumptie van voedingsmiddelen met een hoog caloriegehalte en beschermen ons uit alle macht tegen gewichtsverlies.

"Een combinatie van behandelingen en benaderingen die meerdere mechanismen aanpakken die betrokken zijn bij gewichtsregulering, is waarschijnlijk de meest efficiënte manier om obesitas te beheersen."

-Berthoud HR et al. Blaming the Brain for Obesity: Integration of Hedonic and Homeostatic Mechanisms.
A woman at the gym planking

Zet uw biologische systeem aan het werk

Wetenschap heeft bewezen dat als we gewicht willen verliezen en de kilo’s eraf willen houden, wilskracht verre van de enige factor is. Sterker nog, het speelt een veel kleinere rol als het gaat om gewichtsregulering dan we dachten.

Het gewicht wordt gecontroleerd door veel processen en sommige daarvan zijn onderbewust. Daarom is een combinatie van therapieën en benaderingen die meerdere mechanismen aanpakken waarschijnlijk de meest efficiënte manier om obesitas te beheersen, volgens de onderzoeksgroep van Louisiana State University.

Gelukkig sta je er niet alleen voor. Het plannen van een afspraak met een getrainde zorgverlener om een gepersonaliseerd behandelplan te maken is een belangrijke eerste stap om de uitdaging aan te pakken en je biologische systeem voor je aan het werk te zetten.

Referenties
  • Berthoud H, Münzberg H, & Morrison, CD. De hersenen de schuld geven van obesitas: Integratie van hedonische en homeostatische mechanismen. Gastroenterology 2017; 152:1728–1738.
  • Hal K & Hammond RH. Dynamisch samenspel tussen homeostatische, hedonische en cognitieve feedbackcircuits die het lichaamsgewicht reguleren. American Journal of Public Health 2014; 104:7.
  • Nair P. QnAs met Daniel Kahneman. PNAS 2013; 110(34), 13696.

Gerelateerde artikelen

Hoe hormonen onze eetlust en eetgedrag sturen
decorational arrow Hormonen | 5 min. leestijd

Hoe hormonen onze eetlust en eetgedrag sturen

Hormonen, een soort van chemische boodschappers, stromen door je bloed en helpen je eetlust onder controle te houden. Inzicht in hoe ze werken, kan licht werpen op de rol van biologie in gewichtsregulering...

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts
decorational arrow Tips | 5 min. leestijd

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts

Deze tien vragen kunnen helpen om een dialoog te starten en de eerste stappen te nemen om te begrijpen welke behandelopties voor gewichtsbeheersing beschikbaar zijn.