decorational arrow Ψυχολογία | 5 λεπτά ανάγνωσης

Τα συναισθήματα διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη διαχείριση του βάρους

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους παίρνουμε και χάνουμε βάρος. Μερικές φορές αυτοί οι λόγοι έχουν να κάνουν με το πώς αισθανόμαστε. Η κατανάλωση φαγητού για να νιώσουμε καλύτερα αναφέρεται συχνά ως συναισθηματική υπερφαγία και είναι ο λόγος για τον οποίο μερικές φορές χρειαζόμαστε ψυχολογική υποστήριξη, αντί για διατροφικές συμβουλές.

Το σώμα και το μυαλό μας είναι βαθιά συνδεδεμένα. Σκεφτείτε μόνο πώς αντιδρά αμέσως το σώμα σας όταν αγχώνεστε: οι παλάμες σας ιδρώνουν και αρχίζετε να διψάτε. Αυτό που συμβαίνει μέσα στο μυαλό μας μπορεί επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης προβλημάτων υγείας, αυξάνοντας ακόμα και τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας.

«Μερικοί άνθρωποι καταφεύγουν στο φαγητό για να αντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις και να ανακουφίσουν τα συναισθήματά τους όταν τίποτε άλλο δεν φαίνεται να λειτουργεί. Πρόκειται για μια πρακτική που ενδέχεται να αποδίδει βραχυπρόθεσμα, αλλά με το πέρασμα του χρόνου εξελίσσεται σε ξεχωριστό πρόβλημα.»

- Forman E & Butryn M. Effective Weight Loss: An Acceptance-Based Behavioral Approach - Treatments That Work.

Κανείς από εμάς δεν γίνεται να νιώθει ανάλαφρος και χαρούμενος συνεχώς. Έτσι, όλοι βρίσκουμε διαφορετικούς τρόπους για να ανακουφίσουμε τα συναισθήματά μας. Ορισμένοι άνθρωποι περνούν ώρες ατελείωτες στην τηλεόραση βλέποντας σειρές αντί να συμπληρώνουν τις ώρες ύπνου που χρειάζονται. Άλλοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους με το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, τα τυχερά παιχνίδια ή τα ψώνια.

Μερικοί άνθρωποι καταφεύγουν στο φαγητό για να αντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις και να ανακουφίσουν τα συναισθήματά τους όταν τίποτε άλλο δεν φαίνεται να λειτουργεί. Πρόκειται για μια πρακτική που ενδέχεται να αποδίδει βραχυπρόθεσμα, αλλά με το πέρασμα του χρόνου εξελίσσεται σε ξεχωριστό πρόβλημα.

Οι ψυχολόγοι ονομάζουν αυτή τη συμπεριφορά συναισθηματική υπερφαγία. Όλοι καταφεύγουμε σε αυτή την πρακτική μερικές φορές,  αν και μερικοί από εμάς συχνότερα από άλλους. Το στρες, η κατάθλιψη και το άγχος αποτελούν παράγοντες που μπορούν να διαδραματίζουν κάποιον ρόλο σε αυτό. Όπως επίσης και σημαντικά συμβάντα στη ζωή ενός ατόμου, όπως η δημιουργία οικογένειας, η αλλαγή θέσης εργασίας ή μια μετακόμιση. Όμως ακόμα και πρώιμα συμβάντα στη ζωή ενός ατόμου, όπως κάποιο τραύμα κατά την παιδική ηλικία, μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο.

Αντιμετώπιση του ψυχολογικού τραύματος και πόνου

Αυτό ακριβώς συνέβη στη Vicki Mooney, η οποία στράφηκε στο φαγητό για να αντιμετωπίσει τον πατέρα της που την κακοποιούσε. Στα 28 της χρόνια ζύγιζε 180 κιλά.

«Για να αντιμετωπίσω το τραύμα μου, έτρωγα μια σοκολάτα. Πήγαινα στο δωμάτιό μου και παρόλο που με κατέκλυζαν όλα αυτά τα συναισθήματα και ο πόνος, η σοκολάτα μου πρόσφερε λίγη παρηγοριά», λέει.

Η συναισθηματική υπερφαγία μπορεί να έχει πολλές αιτίες. Για μερικούς ανθρώπους, όπως η Vicki, συνδέεται με βαθύ συναισθηματικό τραύμα και πόνο. Αλλά δεν είναι εύκολο για όλους να συνδέσουν τη συναισθηματική υπερφαγία με μια συγκεκριμένη αιτία ή με κάποιο συμβάν στη ζωή τους. Για μερικούς ανθρώπους, το στρες είναι εκείνο που πυροδοτεί μια τέτοια συμπεριφορά.

Ο φαύλος κύκλος της συναισθηματικής υπερφαγίας

Μόλις δημιουργηθεί η συνήθεια, είναι δύσκολο να ελεγχθεί. Πολλοί που καταφεύγουν στην συναισθηματική υπερφαγία λένε ότι μοιάζει με οποιονδήποτε άλλο εθισμό, όπως π.χ. το κάπνισμα.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο. Ξεκινά με την κατανάλωση φαγητού για ανακούφιση των συναισθημάτων, κάτι που προκαλεί προσωρινή απαλλαγή. Αλλά μετά γεννιούνται συναισθήματα ντροπής για την υπερφαγία, με αποτέλεσμα να ανοίγει και πάλι ο ίδιος φαύλος κύκλος.

«Για να αντιμετωπίσω το πρόβλημα μου, έτρωγα μια σοκολάτα η οποία μου πρόσφερε λίγη παρηγοριά.»

-Vicki Mooney

Ο κύκλος τροφοδοτείται επίσης από τις αρνητικές εμπειρίες που είναι κοινές για τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία. Τα άτομα με παχυσαρκία συχνά αισθάνονται απόρριψη από την κοινωνία ή νιώθουν ότι δεν λαμβάνουν τη στήριξη ή την κατανόηση που χρειάζονται από την οικογένεια, τους φίλους ή τους γιατρούς τους.

Βρείτε την υποστήριξη που χρειάζεστε

Έτσι, μπορεί να είναι καθησυχαστικό να γνωρίζουμε ότι ακόμη και μικρές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ζούμε και σκεφτόμαστε μπορεί να έχουν τεράστιο θετικό αντίκτυπο στην ψυχική μας ευεξία. Μερικές φορές το μόνο που χρειαζόμαστε είναι η άποψη κάποιου άλλου ατόμου για να μας βοηθήσει να παρατηρήσουμε τις αλλαγές που πρέπει να κάνουμε και το πώς πρέπει να τις κάνουμε. Αυτό το άτομο μπορεί να είναι είτε ένα άτομο από το φιλικό ή οικογενειακό περιβάλλον, είτε ένας ψυχολόγος.

Sad woman sitting on the coach with a tissue in her hand and a professional making notes

Ένας τρόπος να ξεκινήσουμε είναι εξετάζοντας την πηγή των αρνητικών συναισθημάτων μας. Μερικές φορές, ο εντοπισμός αυτών των συναισθημάτων μπορεί να είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Ένας ψυχολόγος μπορεί να σας βοηθήσει σε αυτό το ταξίδι.

«Ακόμα και μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής και σκέψης μπορούν να έχουν ένα τεράστιο θετικό αντίκτυπο στην ψυχική μας ευεξία.»

-Forman E & Butryn M. Effective Weight Loss: An Acceptance-Based Behavioral Approach - Treatments That Work.

Μια άλλη προσέγγιση είναι η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στα συναισθήματά μας. Σε αυτή την περίπτωση, έχει αποδειχθεί αποτελεσματική η συμπεριφορική θεραπεία, η οποία σας βοηθά να κατανοήσετε και να τροποποιήσετε τα πρότυπα σκέψης, κατανάλωσης τροφής και δραστηριότητας.

Μπορείτε να αναζητήσετε συμβουλές σε εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας.

Βιβλιογραφικές αναφορές
  • Luppino FS et al. Overweight, Obesity, and Depression. Arch Gen Psychiatry 2010; 67:220–9.
  • Freedhoff Y & Sharma AM. Best Weight – A practical guide to office-based obesity management. Canadian Obesity Network 2010.
  • Forman E & Butryn M. Effective Weight Loss: An Acceptance-Based Behavioral Approach - Treatments That Work (Workbook Ed.). New York: Oxford University Press 2016.
  • Luppino FS et al. Overweight, Obesity, and Depression. Arch Gen Psychiatry 2010; 67:220–229.
  • Smith LH & Holm L. Obesity in a life-course perspective: An exploration of lay explanations of weight gain. Scandinavian Journal of Public Health 2011; 39:396–402.
  • Nguyen-Rodriguez ST, Chou C, Unger JB & Spruijt-Metz D. BMI as a moderator of perceived stress and emotional eating in adolescents. Eating Behaviors 2008; 9:238–246.
  • Rand K et al. It is not the diet; it is the mental part we need help with. A multilevel analysis of psychological, emotional, and social well-being in obesity. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being 2017; 12:1-14.
  • Gomez-Rubalcava S, Stabbert K & Phelan S. Behavioral Treatment of Obesity. In: Thomas A Wadden & George A Bray (eds.). Handbook of Obesity Treatment. New York: Guilford Press 2018.

Σχετικά άρθρα

Στρες και παχυσαρκία: Γιατί στρεφόμαστε στο νόστιμο φαγητό
decorational arrow Άγχος | 3 λεπτά ανάγνωσης

Στρες και παχυσαρκία: Γιατί στρεφόμαστε στο νόστιμο φαγητό

Το στρες για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να αλλάξει την όρεξή μας, κάτι που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας.

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους
decorational arrow Θεραπείες | 2 λεπτά ανάγνωσης

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, όπως η συμπεριφορική θεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή και η βαριατρική χειρουργική επέμβαση, για τις οποίες μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν κατάλληλο Επαγγελματία Υγείας.

Ο ποιοτικός ύπνος σας βοηθά να τρέφεστε καλά
decorational arrow Ύπνος | 3 λεπτά ανάγνωσης

Ο ποιοτικός ύπνος σας βοηθά να τρέφεστε καλά

Η έλλειψη ύπνου μπορεί να αλλάξει την ισορροπία των ορμονών μας, με αποτέλεσμα να τρώμε περισσότερο φαγητό και να αυξάνουμε το βάρος μας.