decorational arrow Ορμόνες | 5 λεπτά ανάγνωσης

Πώς οι ορμόνες καθορίζουν την όρεξη και τη διατροφική συμπεριφορά μας

Στον οργανισμό σας υπάρχουν ορμόνες οι οποίοι βοηθούν στον έλεγχο της όρεξης. Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους μπορεί να μας διαφωτίσει σχετικά με τον ρόλο της βιολογίας στη ρύθμιση του βάρους και να εξηγήσει γιατί οι παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν υποκείμενες βιολογικές διεργασίες είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Δεν αποφασίζουμε εάν πεινάμε ή νιώθουμε πλήρεις μετά από ένα γεύμα, έτσι δεν είναι; Αισθανόμαστε απλά μία από αυτές τις αισθήσεις σε μια χρονική στιγμή και μετά προβαίνουμε στις σχετικές ενέργειες.

Ούτε μπορούμε να καταλάβουμε γιατί προτιμάμε μια σοκολάτα έναντι ενός πράσινου μήλου για απογευματινό σνακ, ενώ το πρωί σκοπεύαμε να ακολουθήσουμε πιστά πιο υγιεινές επιλογές.

Έτσι, εάν η διατροφική συμπεριφορά και οι σχετικές επιλογές μας δεν βρίσκονται υπό τον συνειδητό έλεγχό μας και μερικές φορές γίνονται ενάντια στις προθέσεις μας, ποιες είναι οι άλλες δυνάμεις που ασκούν επιρροή, πώς λειτουργούν και γιατί συχνά φαίνεται να «σαμποτάρουν» τα σχέδιά μας;

Οι ορμόνες μας κάνουν να νιώθουμε ότι πεινάμε ή ότι χορτάσαμε

«Η ανάγκη αναζήτησης πόρων για την παραγωγή ενέργειας είναι μια κινητήρια δύναμη που συναντάται στη βιολογία όλων των ζωντανών οργανισμών: όλοι χρειαζόμαστε τροφή για να επιβιώσουμε. Έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο οργανισμός μας διαθέτει ένα τόσο περίπλοκο σύστημα ελέγχου πρόσληψης τροφής, το οποίο καθοδηγείται από ορμόνες», εξηγεί ο Joseph Proietto, καθηγητής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης.

Φαίνεται ότι οι ορμόνες λειτουργούν ως χημικοί νευροδιαβιβαστές μεταξύ του σώματος και του εγκεφάλου και συντονίζουν τη διατροφική συμπεριφορά και τις διατροφικές επιλογές μας.

Αυτές οι ορμόνες κυκλοφορούν στο αίμα και προέρχονται από ιστούς σε διάφορα μέρη του σώματος που ασχολούνται με την πρόσληψη και αποθήκευση ενέργειας, μεταξύ των οποίων το έντερο (το οποίο λαμβάνει και πέπτει την τροφή), ο λιπώδης ιστός (ο οποίος αποθηκεύει την ενέργεια ως λίπος) και το πάγκρεας (το οποίο παράγει ορμόνες που εμπλέκονται στην αποθήκευση ενέργειας, όπως η ινσουλίνη).

«Η ανάγκη επιβίωσης είναι μια κινητήρια δύναμη που συναντάται στη βιολογία όλων των ζωντανών οργανισμών: όλοι χρειαζόμαστε τροφή για να επιβιώσουμε. Έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο οργανισμός μας διαθέτει ένα τόσο περίπλοκο σύστημα ελέγχου της πρόσληψης τροφής, το οποίο καθοδηγείται από ορμόνες».

-Professor Joseph Proietto, University of Melbourne

Ορισμένες ορμόνες είναι υπεύθυνες για τη διέγερση της πείνας («ορμόνες της πείνας») ενώ άλλες μας κάνουν να νιώθουμε χορτάτοι («ορμόνες του κορεσμού»).

Ακολουθεί μια απλοποιημένη επισκόπηση των ορμονών που εμπλέκονται στη ρύθμιση της όρεξης. Εδώ φαίνεται καθαρά πού εκλύονται οι διάφορες ορμόνες από τον οργανισμό σας και πώς επηρεάζουν την όρεξή σας.

Μόλις γεμίσει το στομάχι, μειώνεται η επιθυμία μας για φαγητό μέσω της παραγωγής μικρότερης ποσότητας της ορμόνης της πείνας και της αποστολής ενός μηνύματος στον εγκέφαλο το οποίο μας παρακινεί να σταματήσουμε το φαγητό. Ταυτόχρονα, τα επίπεδα των ορμονών του κορεσμού αυξάνονται μετά από ένα γεύμα αγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα 30 έως 60 λεπτά αργότερα.

Αυτή η δυναμική αλληλεπίδραση των μηνυμάτων που αποστέλλονται από τις ορμόνες της πείνας και τις ορμόνες του κορεσμού βοηθούν τον εγκέφαλό μας να ρυθμίζει τη διατροφική μας συμπεριφορά. Μια άλλη ομάδα ορμονών μπορεί να καθοδηγήσει τις διατροφικές μας επιλογές και να μας παρακινήσει να φάμε, ακόμη και χωρίς να πεινάμε.

Πώς η απώλεια βάρους επηρεάζει τις ορμόνες μας

Φαίνεται ότι τα επίπεδα των ορμονών αλλάζουν επίσης όταν χάνουμε βάρος. Αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η απώλεια βάρους που προκαλείται από τη διατροφή σχετίζεται με ορμονικές αλλαγές οι οποίες προάγουν την επαναπρόσληψη του βάρους.

Μετά την απώλεια βάρους, τα επίπεδα των ορμονών κορεσμού μειώνονται και τα επίπεδα των ορμονών της πείνας αυξάνονται. Αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε διαρκή αύξηση της πείνας, μειωμένο αίσθημα πληρότητας και καύση λιγότερων θερμίδων. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να διαρκέσουν έως και τρία χρόνια, ενώ πιθανότατα εξηγούν εν μέρει τον λόγο για τον οποίο τα 8 από τα 10 άτομα καταλήγουν να ανακτούν το βάρος που έχασαν, μακροπρόθεσμα.

Τα παραπάνω ευρήματα υποδηλώνουν ότι η καταστολή της πείνας μετά από απώλεια βάρους, μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να διατηρήσουν το νέο τους βάρος.

Μετά την απώλεια βάρους, τα επίπεδα των ορμονών κορεσμού μειώνονται και τα επίπεδα των ορμονών της πείνας αυξάνονται. Αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε διαρκή αύξηση της πείνας, μειωμένο αίσθημα πληρότητας και καύση λιγότερων θερμίδων.

-Hall KD & Kahan S., Maintenance of Lost Weight and Long-Term Management of Obesity

Η καλύτερη κατανόηση των ορμονών μας

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις ορμόνες μας. Όταν νιώθουμε πείνα, είναι πολύ δύσκολο να μην φάμε, ανεξάρτητα από τη δύναμη της θέλησής μας. Αλλά η γνώση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι ορμόνες μας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τι είδους παρεμβάσεις και στρατηγικές μπορεί να χρειαστούν για την αποτελεσματική διαχείριση του βάρους μας.

Βιβλιογραφικές αναφορές
  • Proietto J. Chemical messengers: how hormones make us feel hungry and full. The Conversation 2015: https://theconversation.com/chemical-messengers-how-hormones-make-us-feel-hungry-and-full-35545 [Τελευταία προσπέλαση: Ιούλιος 2019].
  • Berthoud HR, Münzberg H, & Morrison CD. Blaming the Brain for Obesity: Integration of Hedonic and Homeostatic Mechanisms. Gastroenterology 2017; 152:1728–1738.
  • Hall KD & Kahan S. Maintenance of Lost Weight and Long-Term Management of Obesity. Med Clin N Am 2018; 102:183–197.
  • Purcell, K et al. The effect of rate of weight loss on long-term weight management: a randomized controlled trial. Lancet Diabetes Endocrinol 2014; 2:954-962.

Σχετικά άρθρα

Δύναμη της θέλησης ή βιολογία: Ποιος αποφασίζει;
decorational arrow Βιολογία | 4 λεπτά ανάγνωσης

Δύναμη της θέλησης ή βιολογία: Ποιος αποφασίζει;

Για να χάσετε βάρος θα χρειαστεί να τρώτε λιγότερο και να κινείστε περισσότερο. Ωστόσο, πολλές πτυχές των διατροφικών επιλογών και της σωματικής μας δραστηριότητας καθορίζονται από σύνθετα βιολογικά συστήματα που δεν εξαρτώνται από τη θέλησή μας.

Το μεγάλο ζήτημα: Είναι η παχυσαρκία νόσος;
decorational arrow Παχυσαρκία | 6 λεπτά ανάγνωσης

Το μεγάλο ζήτημα: Είναι η παχυσαρκία νόσος;

Γιατί η παχυσαρκία είναι νόσος, και όχι απλώς έλλειψη θέλησης ή θέμα τρόπου ζωής; Μέρος της απάντησης κρύβεται στο γεγονός ότι η παχυσαρκία είναι περισσότερα από αυτό που φαίνεται. Για την ακρίβεια, πολλά περισσότερα.

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους
decorational arrow Θεραπείες | 2 λεπτά ανάγνωσης

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, όπως η συμπεριφορική θεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή και η βαριατρική χειρουργική επέμβαση, για τις οποίες μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν κατάλληλο Επαγγελματία Υγείας.