Go to the page content
Ψυχολογία | 3 λεπτά ανάγνωσης

Το επακόλουθο μιας δίαιτας χωρίς αλλαγή των επιβλαβών διατροφικών συνηθειών: το βάρος αυξήθηκε, η αυτοεκτίμηση μειώθηκε

«Θαυματουργές δίαιτες» ... «Χάστε όσο βάρος θέλετε τρώγοντας ό,τι θέλετε»... Δείτε το βάρος να εξαφανίζεται». Όπου κι αν πάμε, βομβαρδιζόμαστε με μηνύματα σχετικά με εύκολους τρόπους απώλειας βάρους. Μην με παρεξηγείτε, οι δίαιτες έχουν αποτέλεσμα. Αλλά μόνο βραχυπρόθεσμα. Δυστυχώς, μετά την ολοκλήρωση μιας δίαιτας, 8 στα 10 άτομα ανακτούν το βάρος που έχασαν. Υπάρχει όμως και μια λιγότερο ορατή επίδραση της αποτυχημένης δίαιτας, η επίδραση στην αυτοεκτίμησή μας.

Από τον Δρ. Michael Valis, Αύγουστος 2020

Είμαι ψυχολόγος, οπότε μου αρέσει να ρωτάω «γιατί». Γιατί συνεχίζουμε να πέφτουμε σε αυτή την παγίδα (στα ψέματα που μας τάζουν); Αποδεικνύεται ότι πίσω από αυτό κρύβεται ένας φυσικός μηχανισμός. Όταν έχουμε κάποιο πρόβλημα, θέλουμε μια λύση. Όσο μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα, τόσο περισσότερο θέλουμε μια λύση. Αυτό είναι φυσικό, είναι αυτό που ονομάζουμε κίνητρο διαφυγής («Διακτίνισέ με, Σκότι», όπως θα λέγανε και όσοι από εσάς είναι αυθεντικοί φαν του Σταρ Τρεκ). Θέλουμε να σταματήσει ο πόνος. Θέλουμε τη λύση, τη θεραπεία.

Το πρόβλημα είναι ότι προσεγγίζουμε την απώλεια βάρους, σαν να είναι αλήθεια ότι μπορούμε να χάσουμε όσο βάρος θέλουμε. Μην μου πείτε ότι δεν έχετε σκεφθεί να φτάσετε το επιθυμητό ή το ιδανικό βάρος για σας. Η επιστήμη έχει άλλη άποψη. Το βάρος δεν αποτελεί συμπεριφορά και δεν μπορεί να ελεγχθεί ως συμπεριφορά. Η όρεξη ρυθμίζεται από σύνθετες ορμόνες και λειτουργίες του εγκεφάλου και το σώμα αντιστέκεται σθεναρά στην απώλεια βάρους. Η επιστήμη της παχυσαρκίας ως νόσου μας αφηγείται μια ιστορία επιτυχίας η οποία είναι σχεδόν το αντίθετο από αυτό που ακούμε στα μέσα ενημέρωσης και αυτό που ακολουθούμε από τότε που θυμόμαστε τους εαυτούς μας.

«Όταν έχουμε κάποιο πρόβλημα, θέλουμε μια λύση. Όσο μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα, τόσο περισσότερο θέλουμε μια λύση. Το πρόβλημα είναι ότι προσεγγίζουμε την απώλεια βάρους, σαν να είναι αλήθεια ότι μπορούμε να χάσουμε όσο βάρος θέλουμε.»

-Dr. Michael Vallis

Το αποτέλεσμα είναι δύο ατυχείς συνέπειες. Πρώτον, οι άνθρωποι που ζουν με υπερβολικό βάρος και θέλουν να χάσουν το υπερβολικό τους βάρος είναι πλέον βαρύτεροι από όταν ξεκίνησαν τις προσπάθειές τους για απώλεια βάρους. Πόσο λυπηρό είναι αυτό; Η βιολογία προκάλεσε το αντίθετο αποτέλεσμα. Δεύτερον, βλέπουμε ότι αυτή η εμπειρία της κατ’ επανάληψη απώλειας βάρους είχε εξαιρετικά αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις. Η αυτοεκτίμηση των περισσότερων ανθρώπων έχει υποστεί τεράστιο πλήγμα. Επικρατούσε πάντα η άποψη ότι το βάρος είναι ελεγχόμενο και το μόνο που χρειάζεστε είναι η θέληση να τρώτε λιγότερο και να κινείστε περισσότερο. Είναι τόσο απλό.

Επομένως, αν δεν τα καταφέρνετε (κάτι το οποίο πλέον γνωρίζουμε ότι δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένης της γενετικής, της βιολογίας, του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής μας), υποθέτω ότι αυτό είναι μάλλον ένα ακόμα πλήγμα για την αυτοεκτίμησή σας.

«Αυτή η εμπειρία της κατ’ επανάληψη αποτυχίας απώλειας βάρους είχε εξαιρετικά αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις. Η αυτοεκτίμηση των περισσότερων ανθρώπων έχει υποστεί τεράστιο πλήγμα».

-Dr. Michael Vallis

Αυτό το βασανιστήριο πρέπει να σταματήσει. Το βάρος δεν είναι συμπεριφορά και το μέγεθος του σώματος δεν είναι αμαρτία. Οι άνθρωποι έχουν διάφορα σχήματα, μεγέθη και χρώματα. Δεν υπάρχει ένα μέγεθος για όλους! Πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό για όλους εμάς, είτε επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου είτε πολίτες, να αποδεχθούμε την ποικιλομορφία του σώματός μας. Αν μπορούμε να προωθήσουμε την παχυσαρκία ως νόσος, κι όχι ως έναν αριθμό στη ζυγαριά, μπορούμε να βοηθήσουμε.

Η παχυσαρκία είναι οι συνέπειες του υπερβολικού λιπώδους ιστού (λίπος) που διαταράσσει την υγεία, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα της ζωής. Το βάρος σας δεν είναι η αξία σας. Θεωρώ χρήσιμη την έννοια του «καλύτερου βάρους». Το καλύτερο βάρος είναι το βάρος που μπορείτε να επιτύχετε και να διατηρήσετε, ενώ ζείτε τη ζωή σας με τον πλέον υγιή και χαρούμενο τρόπο. Εάν δεν μπορείτε να το επιτύχετε, εάν δεν μπορείτε να το διατηρήσετε, εάν πρέπει να κάνετε κάτι ανθυγιεινό για να το καταφέρετε ή εάν η επίτευξή του σας κάνει να δυστυχείτε, αυτό ΔΕΝ είναι το καλύτερο βάρος σας.            

«Αυτό το βασανιστήριο πρέπει να σταματήσει. Το βάρος δεν είναι συμπεριφορά και το μέγεθος του σώματος δεν είναι αμαρτία. Οι άνθρωποι έχουν διάφορα σχήματα, μεγέθη και χρώματα».

-Dr. Michael Vallis

Φαντάζεστε πώς θα ήταν ο κόσμος μας εάν δεν αποδίδαμε αξία στο σωματικό βάρος; Θα ήταν ένας καλύτερος κόσμος. Μπορούμε να συνεχίσουμε να προάγουμε το υγιές βάρος και στην πραγματικότητα μπορεί να καταφέρνουμε καλύτερα να διατηρούμε την απώλεια του βάρους όταν έχουμε χάσει μέτριο αριθμό κιλών.

Νομίζω ότι καθώς προχωρούμε, έρχεται η ώρα να εστιάσουμε στην προώθηση του υγιούς καλύτερου βάρους, ενώ ταυτόχρονα προάγουμε τη θετική αυτοεκτίμηση. Επειδή είμαστε κοινωνικά όντα, αυτό που σκέφτονται οι άλλοι για εμάς είναι πάντα πολύ σημαντικό. Αλλά πρέπει να υπάρχει όριο σε αυτό. Καθώς αναπτυσσόμαστε ως κοινωνία, έχουμε την επιλογή να επανεξετάσουμε τις πεποιθήσεις που έχουν εδραιωθεί στην κουλτούρα μας. Ενδεχομένως να είστε πολύ νέοι για να θυμάστε, αλλά το πολιτισμικό πρότυπο του λεπτού ανθρώπου, ειδικά στις γυναίκες, δεν υπήρχε από πάντα.                     

«Ήρθε η ώρα να εστιάσουμε στην προώθηση του υγιούς καλύτερου βάρους, ενώ ταυτόχρονα προάγουμε τη θετική αυτοεκτίμηση. Καθώς αναπτυσσόμαστε ως κοινωνία, έχουμε την επιλογή να επανεξετάσουμε τις πεποιθήσεις που έχουν εδραιωθεί στην κουλτούρα μας».

-Dr. Michael Vallis

Στη δεκαετία του ’60 έκανε την εμφάνισή του ένα νεαρό μοντέλο, εξαιρετικά αδύνατο, με το όνομα Twiggy (σας παροτρύνω να δείτε ποια είναι). Πριν από αυτό το μοντέλο, το επιθυμητό σχήμα του γυναικείου σώματος είχε περισσότερες καμπύλες (όπως της Marilyn Monroe). Δεν έχουμε αναπτυχθεί ως κοινωνία για να αποδεχόμαστε την ποικιλομορφία; Τώρα, περισσότερο από ποτέ, μπορούμε να επιλέξουμε. Δεν χρειάζεται να ζήσουμε τη ζωή μας σύμφωνα με κάποιο άλλο επιβεβλημένο πρότυπο. Ελπίζω πραγματικά ότι καθώς αναπτύσσουμε θεραπείες για την παχυσαρκία που είναι περισσότερο υποστηρικτικές και βασισμένες σε αποδεικτικά στοιχεία, θα παρέχουμε επίσης ένα πλαίσιο για την προώθηση του θετικού σεβασμού προς τον εαυτό μας.

Michael Vallis giving a speech.

«Ελπίζω πραγματικά ότι καθώς αναπτύσσουμε θεραπείες για την παχυσαρκία που είναι περισσότερο υποστηρικτικές και βασισμένες σε αποδεικτικά στοιχεία, θα παρέχουμε επίσης ένα πλαίσιο για την προώθηση του θετικού σεβασμού προς τον εαυτό μας».

 

-Dr. Michael Vallis

Τι είναι η αυτοεκτίμηση; Λοιπόν, η αυτοεκτίμηση είναι η εκτίμηση που έχετε για τον εαυτό σας. Λυπούμαστε αν αυτό ακούγεται απλό. Για σταθείτε λίγο, ίσως να είναι ακόμα πιο απλό. Η αυτοεκτίμηση βρίσκεται ανάμεσα σε εσάς και στον εαυτό σας. Υπενθυμίζω συχνά στους ανθρώπους που βλέπω στο ιατρείο μου τα εξής:                                                

• Η αυτοεκτίμηση δεν κερδίζεται

• Η αυτοεκτίμηση δεν χαρίζεται

• Η αυτοεκτίμηση δεν δανείζεται

• Η αυτοπεποίθηση δεν λαμβάνεται

• Η αυτοεκτίμηση δεν αγοράζεται

• Η αυτοεκτίμηση ΠΑΝΤΑ ΔΙΕΚΔΙΚΕΙΤΑΙ

«Σας παρακινώ να επιδεικνύετε εκτίμηση στον εαυτό σας και στο σώμα σας, να σέβεστε τα επιτεύγματα που μπορείτε να επιτύχετε και να διεκδικήσετε την αξία και την αξιοπρέπεια που πηγάζει από μέσα σας.»

-Dr. Michael Vallis

Εάν καταφέρουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να πάψουν να πιστεύουν στο μύθο που υποστηρίζει ότι η διαχείριση της παχυσαρκίας επιτυγχάνεται με κατανάλωση μικρότερης ποσότητας φαγητού και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, ίσως καταφέρουμε ακόμα καλύτερα να αποδεχθούμε την ποικιλομορφία στο σώμα μας και την επίδειξη σεβασμού απέναντι στους άλλους. Σας παρακινώ να επιδεικνύετε εκτίμηση στο σώμα στο οποίο γεννηθήκατε, να σέβεστε τα επιτεύγματα που μπορείτε να επιτύχετε και να διεκδικήσετε την αξία και την αξιοπρέπεια που πηγάζει από μέσα σας.

Βιβλιογραφικές αναφορές
  • Hall KD, Kahan S. Maintenance of Lost Weight and Long-Term Management of Obesity Med Clin N Am 102 (2018) 183–197 https://doi.org/10.1016/j.mcna.2017.
    08.012
  • Berthoud HR at el. Blaming the Brain for Obesity: Integration of Hedonic and Homeostatic Mechanisms, Gastroenterology 2017;152:1728–1738
  • Hall KD et al. Dynamic Interplay Among Homeostatic, Hedonic, and Cognitive Feedback Circuits Regulating Body Weight. Am J Public Health. 2014; 104:1169–1175.
  • Freedhoff Y; S AM. Best Weight: a Practical Guide to Office-Based Obesity Management. Canadian Obesity Network; 2010.

Σχετικά άρθρα

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους
Θεραπείες | 2 λεπτά ανάγνωσης

Επιστημονικά αποδεδειγμένες επιλογές για τη διαχείριση του βάρους

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, όπως η συμπεριφορική θεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή και η βαριατρική χειρουργική επέμβαση, για τις οποίες μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν κατάλληλο Επαγγελματία Υγείας.

Απώλεια βάρους μετά το απαγορευτικό της νόσου Covid-19
Φροντίδα για την παχυσαρκία | 5 λεπτά ανάγνωσης

Απώλεια βάρους μετά το απαγορευτικό της νόσου Covid-19

Πολλοί από εμάς πήραμε βάρος κατά τη διάρκεια του lockdown λόγω της νόσου COVID-19. Ποια είναι τα βήματα εάν πήρατε μερικά επιπλέον κιλά μετά το lockdown: δοκιμάζετε άλλη μια δίαιτα, κάνετε εγγραφή σε κάποιο γυμναστήριο ή σκέφτεστε να επικοινωνήσετε με τον αρμόδιο επαγγελματία υγείας;

Συνεργαστείτε με τον γιατρό σας και οργανώστε ένα πλάνο
Συμβουλές | 5 λεπτά ανάγνωσης

Συνεργαστείτε με τον γιατρό σας και οργανώστε ένα πλάνο

Η παχυσαρκία είναι μια περίπλοκη νόσος, όχι όμως απαραίτητα και η θεραπεία της. Οι καταρτισμένοι επαγγελματίες υγείας έχουν τις γνώσεις και τα εργαλεία για να αναπτύξουν ένα θεραπευτικό πλάνο που λειτουργεί για εσάς.