decorational arrow Behandelingen | 2 min. leestijd

Wetenschappelijk bewezen opties voor gewichtsbeheersing

Of het nu gaat om gecombineerde leefstijl interventies (GLI), anti-obesitasmedicatie of bariatrische chirurgie, er zijn verschillende manieren om obesitas te behandelen. Een getrainde zorgverlener kan helpen om een gewichtsbeheersplan voor u op te stellen, door een aantal verschillende behandelingen te combineren die op verschillende manieren werken.

Obesitas is een complexe ziekte met veel oorzaken. Daarom is er volgens professor Arya Sharma: “Geen enkele beheersstrategie die voor alle patiënten werkt”. Hij is de wetenschappelijke directeur van Obesity Canada en een arts die zich de afgelopen 20 jaar heeft gespecialiseerd in de behandeling van obesitas.

“Elk succesvol beheersplan omvat langetermijnstrategieën die patiënten helpen af te vallen en gewichtstoename te voorkomen”, voegt hij toe. Mensen die leven met obesitas hebben daarom een gepersonaliseerd behandelplan nodig, dat speciaal voor hen is opgesteld.

Het plan kan een aantal verschillende behandelopties omvatten. En naarmate je de reis naar gewichtsbeheersing doorloopt, kunnen verschillende soorten behandelingen meer of minder relevant worden. Daarom moet je gewichtsbeheersplan afgestemd zijn op je behoeften en kan het na verloop van tijd worden aangepast.

Het vinden van een zorgverlener met veel kennis over obesitas is de eerste stap. Steeds meer zorgverleners begrijpen de wetenschap achter de ziekte en hoe ze het effectief moeten behandelen, dus geef niet op als het enige tijd kost om er een te vinden. Als je niet zeker weet hoe je een gesprek moet beginnen, dan kunnen deze tips je daarbij helpen.

Obesitas is een complexe ziekte met vele oorzaken, en er is geen enkele aanpak die voor iedereen werkt.

-Freedhoff Y. & Sharma A.M. Best Weight, A practical guide to office-based obesity management, Canadian Obesity Network 2010

Laten we dus eens kijken naar enkele van de wetenschappelijk bewezen behandelopties die zorgverleners aanbieden.*

A professional in a grey jacket taking some notes and talking to a patient; office

Gezond eten - Inzicht in "Hoe" en "Waarom" als het gaat om
je relatie met voedsel

Vergeet het wonderdieet. Als het gaat om obesitas, kan verandering van het eetgedrag in elk opzicht veel meer betekenen dan simpelweg minder calorieën eten. In plaats daarvan zal je arts jouw eetpatronen in overweging nemen bij het opstellen van je gewichtsbeheersplan.

Is er bijvoorbeeld een specifiek tijdstip van de dag dat je het risico loopt om veel of ongezond te eten?

Waar eet je normaal gesproken? Eet je wanneer je jezelf moe, gestrest of verdrietig voelt? En hoe ervaar je het gevoel van volheid na een maaltijd? Deze vragen bieden allemaal aanwijzingen om je te helpen een duurzamere relatie met voedsel te ontwikkelen.

Verhoogde lichamelijke activiteit

Je hoeft niet elke dag een marathon te lopen. Om te beginnen kan een beetje extra beweging in je dagelijkse leven veel betekenen. Als je overdag veel zit, kan elk uur opstaan en een aantal minuten rondlopen een verschil maken. Net als naar winkels lopen en de trap oplopen, indien mogelijk.

Wat belangrijk is, is dat je manieren vindt om fysiek actief te zijn en waar je elke dag van geniet. Bespreek met je behandelaar wat voor jou de beste manier is om je lichamelijke activiteit te verhogen.

Gedragstherapie

Ons lichaam en onze geest zijn diep verbonden. Gedragstherapeuten werken samen met de psychologische aspecten van gewichtsbeheersing, zodat je gedachtenpatronen, emoties en gedrag kunt identificeren die bijvoorbeeld voedselinname en verdere gewichtstoename bevorderen. Dit kunnen grote porties zijn, en/of frequent snacken en/of eten/drinken als je geen honger hebt.

De focus hiervan is om je in staat te stellen vaardigheden te ontwikkelen om deze patronen te veranderen en je te helpen langdurig gewichtsverlies en gezondheidsvoordelen te handhaven.

Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)

Voor de behandeling van overgewicht bij volwassenen wordt per 1 januari 2019 de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) vergoed vanuit de basisverzekering. Op dit moment gaat het om drie erkende programma’s, namelijk SLIMMER, CooL en Beweegkuur. Met deze leefstijlinterventies werken volwassenen aan hun leefstijl, gezonder eten en duurzame gedragsverandering. Het doel is overgewicht te verminderen.

Een deelnemer aan een gecombineerde leefstijlinterventie krijgt advies over en begeleiding bij:

  • gezonde voeding en het aanleren van gezonde eetgewoontes;
  • gezond bewegen conform de richtlijn Gezond Bewegen en hoe dit in te passen in het dagelijkse bestaan;
  • het realiseren van de gedragsverandering die nodig is om een gezonde leefstijl te verwerven en te behouden.

Het programma bestaat uit een behandelfase gericht op gewichtsverlies (twaalf maanden) en een onderhoudsfase gericht op behoud van het reeds verloren gewicht (twaalf maanden). Het daadwerkelijke bewegen realiseert de deelnemer in de eigen woon-/leefomgeving en maakt geen onderdeel uit van de interventie.

Deelname aan een gecombineerde leefstijlinterventie is enkel mogelijk na doorverwijzing van de huisarts of medisch specialist. Raadpleeg www.loketgezondleven.nl voor meer informatie en waar in uw gemeente geregistreerde aanbieders van de gecombineerde leefstijlinterventie bevinden.

Maaltijdvervangingen/dieet met weinig calorieën

Maaltijdvervangingen zijn caloriegecontroleerde producten die essentiële voedingsstoffen, vitaminen en mineralen bevatten. Maaltijdvervangingen bevatten doorgaans veel eiwitten en weinig vet en koolhydraten.

Maaltijdvervangingen kunnen deel uitmaken van een klinisch begeleid dieetplan. Ze kunnen namelijk helpen met gewichtsverlies, maar het is vooral belangrijk dat mensen een manier vinden om er hun nieuwe levensstijl van te maken.

Geneesmiddelen tegen obesitas

Net zoals we onze lichaamstemperatuur niet kunnen beheersen met de kracht van onze gedachten, kunnen we ook niet bewust enkele van de biologische processen beheersen die onze eetlust beïnvloeden. Dit is waar geneesmiddelen tegen obesitas een rol kunnen spelen, door in te spelen op deze verschillende biologische processen.

De verschillende geneesmiddelen werken op verschillende manieren. Sommige geneesmiddelen tegen obesitas helpen de eetlust te reguleren en voedselporties te beperken. Dit helpt je minder te eten en maakt het aanpassen van je levensstijl gemakkelijker.

Geneesmiddelen tegen obesitas kunnen ook helpen om gewichtstoename te voorkomen door de biologische reacties van je lichaam op gewichtsverlies te beheersen, zoals aanhoudende toename van honger. Andere geneesmiddelen helpen je af te vallen door de manier waarop je lichaam voedsel opneemt te veranderen. Bijvoorbeeld door de hoeveelheid vet te beperken die door je lichaam wordt opgenomen.

Bariatrische chirurgie

In het algemeen vermindert deze behandeling de eetlust en hoeveelheid voedsel die een persoon comfortabel kan eten gedurende één maaltijd. Men heeft aangetoond dat bariatrische chirurgie metabolische en hormonale veranderingen teweeg brengen, die een belangrijke rol spelen bij gewichtsregulering. De hormonale veranderingen die hieruit optreden helpen om aankomen te voorkomen.

Behandelingen vinden die voor jou werken

Je arts zal helpen je gepersonaliseerde gewichtsbeheersplan op te stellen. Maar ze kunnen niet voorspellen hoe je reageert op de verschillende behandelingen die ze aanbevelen. We zijn allemaal anders en dat betekent ook dat onze reactie op de behandelingen per individu verschillend zal zijn.

Daarom kan je arts je gewichtsbeheersplan gaandeweg aanpassen, afhankelijk van de reactie van je lichaam en je gezondheidsbehoeften.

Het gewichtsplateau

Ongeacht de behandelmethoden die deel uitmaken van je gewichtsbeheersplan, zal op een bepaald moment het gewichtsverlies stoppen en afvlakken. Dit wordt ook wel het bereiken van een ‘gewichtsplateau’ genoemd. Het is een onvermijdelijk onderdeel van de reis naar gewichtsbeheersing die kan leiden tot frustratie en ontmoediging.

Het gewichtsplateau is echter het gevolg van natuurlijke aanpassingen aan gewichtsverlies (in evolutionaire termen is gewichtsverlies niet goed om te overleven en voort te planten). Het lichaam reageert er dus op door geleidelijk en vaak onbewust voedselinname te verhogen en het energieverbruik te vertragen. Studies hebben aangetoond dat dit jarenlang kan duren. Het is daarom niet verwonderlijk dat 8 van de 10 mensen op de lange termijn weer aankomen. Dit is nog een bewijs dat ons biologische systeem, ondanks onze beste bedoelingen, vaak zijn eigen agenda heeft gecreëerd door miljoenen jaren aan natuurlijke selectie.

Mensen die het gewichtsplateau ervaren, zeggen vaak: “Wat heeft het voor zin? Dit werkt niet meer!” of “Ik zit vast. Omdat mijn inspanningen geen resultaten meer opleveren, kan ik er net zo goed mee stoppen".

Maar wat we vaak niet realiseren is dat het handhaven van gewichtsverlies een enorme inspanning is en een enorme prestatie gezien alle tegenwerkende krachten. Daarom suggereren veel artsen dat gewichtsplateaus moeten worden gevierd.

En vergeet niet dat de behandelingen die je ondergaat achter de schermen nog steeds kunnen werken om het roerige biologische systeem te ’temmen’, zelfs als je de almaar verbeterende resultaten niet ziet. Maar wat als het gewichtsverlies dat je hebt bereikt niet voldoende is om de verbeteringen in de gezondheid of kwaliteit van leven te zien? Nou, je moet net zo trots zijn op de inspanningen en de vastberadenheid die je hebt getoond om daar te komen waar je nu staat. Ga zo door en maak een afspraak met je arts om je gewichtsbeheersplan te bekijken om te zien of de behandelingsbenadering moet worden geïntensiveerd of aangepast.

* Sommige behandelingen kunnen bijwerkingen veroorzaken. Deze informatie mag niet worden opgevat als adviezen of aanbevelingen voor behandelingen. Raadpleeg altijd je zorgverlener voor behandeladvies.

Referenties
  • Puhl-RM & Heuer CA. Stigma van obesitas: Belangrijke overwegingen voor de volksgezondheid. American Journal of Public Health 2010; 100:6:1019-1028.
  • Freedhoff Y. & Sharma A.M. Beste gewicht - Een praktische gids voor het beheersen van obesitas op het werk. Canadian Obesity Network 2010.
  • Wadden TA et al. Overzicht van de behandeling van obesitas bij volwassenen. In: Thomas A. Wadden & George A. Bray (eds). Handboek voor het behandelen van obesitas. New York: Guilford Press 2018;283-308.
  • Kushner RF & Kahan S. Het opkomende gebied van geneeskunde op het gebied van obesitas. In: Thomas A. Wadden & George A. Bray (eds). Handboek voor het behandelen van obesitas. New York: Guilford Press 2018;413-452.
  • Berthoud H, Münzberg H., & Morrison, C.D. De hersenen de schuld geven van obesitas. Gastroenterologie 2017;152(7):1728-1738.
  • American Association of Clinical Endocrinologists. Bevorder uw gezondheid: Gids voor lichamelijke activiteit: https://www.empoweryourhealth.org/sites/all/files/Empower-Physical-Activity-Guide.pdf [Geraadpleegd juli 2019].
  • Gomez-Rubalcava S, Stabbert K & Phelan S. Behandeling van gedragsproblemen inzake obesitas. In: Thomas A Wadden & George A Bray (eds). Handboek voor de behandeling van obesitas. New York: Guilford Press 2018.
  • Forman E & Butryn M. Effectief gewichtsverlies: Een op aanvaarding gerichte gedragsbenadering - Behandelingen die werken (werkboek ed.). New York: Oxford University Press 2016.
  • Butryn ML, Webb V & Wadden TA. Gedragsbehandeling van obesitas. Psychiatrische klinieken 2011; 34(4):841-859.
  • Li M & Cheung BMY. Farmacotherapie voor obesitas. British Journal of Clinical. Farmacologie 2009; 68:804–810.
  • Stefanidis A & Oldfield BJ. Neuro-endocriene mechanismen die ten grondslag liggen aan bariatrische chirurgie: Inzichten uit menselijke studies en diermodellen. Journal of Neuroendocrinology 2017; 29:e12534.
  • Schmidt JB et al. Effecten van RYGB op energieverbruik, eetlust en glycemische controle: een gerandomiseerde gecontroleerde klinische studie. International Journal of Obesity 2016; 40:281–290.
  • Xulong S et al. Van genetica en epigenetica tot precisiebehandeling van obesitas: Gastro-enterologierapport 2017; 5(4):266–270.
  • Vanwormer FM et al. Resultaten van gewichtsverlies: Een systematische analyse en meta-analyse van klinische studies op het gebied van gewichtsverlies met een minimale follow-up van 1 jaar. J Am Diet Assoc.. 2007. 107:1755-1767.
  • Rosenbaum M et al. Langdurige volharding van adaptieve thermogenese bij personen die een verminderd lichaamsgewicht hebben gehandhaafd. Am J Clin Nutr. 2008; 88:906–912.
  • Schwartz A & Doucet É. Relatieve veranderingen in energieverbruik in rust tijdens gewichtsverlies: een systematische analyse. Analyses inzake obesitas. 2010; 11:531–547.
  • Hall KD & Kahan S. Handhaven van verloren gewicht en langdurige beheersing van obesitas. Medical Clinics of North America 2018; 102(1):183-197.
  • Tsai AG & Wadden TA. Behandeling van obesitas in de primaire zorg. In: Thomas A Wadden & George A Bray (eds). Handboek voor de behandeling van obesitas. New York: Guilford Press 2018; 453-465.

Gerelateerde artikelen

Wat is je Body Mass Index (BMI)?
decorational arrow Hulpmiddelen | 5 min. leestijd

Wat is je Body Mass Index (BMI)?

Je Body Mass Index (BMI) is een getal dat wordt berekend op basis van je gewicht en lengte. Het is geen nauwkeurige berekening van het percentage lichaamsvet, maar het is een gemakkelijke manier om te bepalen waar je gewicht valt in het bereik van gezond tot ongezond.

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts
decorational arrow Tips | 5 min. leestijd

Laten we in gesprek gaan: 9 vragen voor je arts

Deze tien vragen kunnen helpen om een dialoog te starten en de eerste stappen te nemen om te begrijpen welke behandelopties voor gewichtsbeheersing beschikbaar zijn.

Samenwerken met je arts en een plan maken
decorational arrow Tips | 5 min. leestijd

Samenwerken met je arts en een plan maken

Obesitas is een complexe ziekte, maar de behandeling ervan hoeft dat niet te zijn. Getrainde zorgverleners hebben de kennis en hulpmiddelen om een behandelplan op te stellen dat voor je werkt.